1Эфирге шықпас бұрын: 30 секундтық тексеріс
Белгілеп шығыңыз: барлығы дайын болса, эфирге шығуға болады.
2Орфоэпиялық чек-парақ
Дұрыс айтылым үшін алты негізгі ереже.
3Жиі кездесетін стилистикалық қателер
Жеті үлгі: қателікті біліп, алдын алыңыз.
4«Сөйле — тексер — жарияла» алгоритмі
Бес қадам: эфирге немесе постқа шығардан бұрын.
СӨЙЛЕ
Негізгі ойды қысқа әрі табиғи жеткіз.
ТЕКСЕР
Дұрыс айтылымын, сөз мағынасын, стильдік сәйкестігін қара.
ҚЫСҚАРТ
Артық сөз, қайталау, паразит сөздерді алып таста.
САЛЫСТЫР
Аудиторияға, форматқа және жанрға сай ма?
ЖАРИЯЛА
Соңғы рет тыңдап/оқып барып қана эфирге немесе постқа шығар.
5Эфирдегі стиль: «таза, нық, табиғи»
Мынаны азайтып, мынаны таңдаңыз.
| ✖ Мынаны азайт | ✔ Мынаны таңда |
|---|---|
| паразит сөздер: «жаңағы», «сөйтіп», «негізі», «типа» | ойды нақты бастау: «Бүгінгі тақырып — …» |
| ұзақ, бірнеше бағыныңқы сөйлем | қысқа әрі мағыналы сөйлемдер |
| орынсыз жаргон мен калька | әдеби нормаға жақын табиғи қазақ тілі |
| шектен тыс эмоция | дәлел + нақты дерек + сабырлы тон |
6Блогерге арналған «5 сұрақ»
Жариялар алдында өзіңізден сұраңыз.
Мини-ұсыным
1 минуттық өзіндік бақылау: кез келген 30–60 секундтық эфир үзіндісін қайта тыңда. 3 белгі қой: О — орфоэпиялық норма, С — стиль, Т — тіл тазалығы. Қай белгі жиі кездессе, келесі эфирде соған арнайы назар аудар.Жиілік сөздігі мен дыбысталу анықтамалығы
Теле және интернет кеңістікте жиі бұрмаланатын сөздер.
| Дұрыс түрі | Жиі қате | Ескертпе | Жиілік |
|---|
Жиілік бағасы демонстрациялық; жоба барысында нақты бақылау деректерімен ауыстырылады.
Ғылыми жоба туралы
«Қазіргі тележүргізушілер мен блогерлердің сөйлеу тіліндегі орфоэпиялық және стилистикалық қателіктер: салыстырмалы талдау»
- Өзектілігі
- Теледидар мен әлеуметтік желі аудиториясы кең, сондықтан медиа тұлғалардың сөйлеу мәдениеті тіл нормасының қалыптасуына тікелей әсер етеді.
- Мақсаты
- Тележүргізушілер мен блогерлердің сөйлеу тіліндегі орфоэпиялық және стилистикалық қателерді анықтап, салыстырмалы талдау жасау.
- Міндеттері
- Дерек жинау (аудио/видео), қателерді типтеу, екі топты салыстыру, түзету ұсыныстарын әзірлеу.
- Зерттеу нысаны мен пәні
- Нысан: теле және интернет кеңістігіндегі сөйлеу тілі. Пәні: орфоэпиялық және стилистикалық ауытқулар.
- Әдістері
- Бақылау, транскрипциялау, салыстырмалы-салғастырмалы талдау, жиілікті есептеу.
- Ғылыми жаңалығы
- Теле және блог тілінің қателері бір өлшемде салыстырылып, жиілік сөздігі ретінде жүйеленеді.
- Практикалық маңызы
- Нәтижелер медиа мамандарына арналған экспресс-жолнұсқа мен мобильді анықтамалық ретінде қолданылады.
- Күтілетін нәтиже
- Электронды памятка, жиілік сөздігі, дыбысталу анықтамалығы, ғылыми мақала.
Теле және интернет кеңістікте жиі бұрмаланатын сөздердің «Жиілік сөздігі мен дыбысталу анықтамалығы» (инфографика немесе мобильді форматы)
Қателердің түрлері мен ең жиі бұрмаланатын сөздер бір қарағанда.
түрлері
Ең жиі бұрмаланатын сөздер
Көрсеткіштер демонстрациялық, жоба барысында нақты деректермен ауыстырылады.
Сайтқа QR-кодпен өту
Телефон камерасымен сканерлеп, сайтты ашыңыз немесе достарыңызбен бөлісіңіз.